La città Fano è una città di 61.000 abitanti, la terza per popolazione nella Regione Marche, che nasce come Fanum Fortunae, per la presenza di un mitico tempio dedicato alla dea Fortuna, probabilmente eretto come ringraziamento alla dea per il buon esito della battaglia del Metauro (207 a.C.). Dei molti luoghi di culto dedicati alla dea Fortuna, Fano è l’unica città che ne porta il nome e, come ci ricordano gli storici, il culto della dea Fortuna (Tyche per i greci) aveva anche una connotazione marittima, come documentato peraltro da diverse rappresentazioni della dea, anche su antiche monete, in piedi, su una conchiglia o su una tavola galleggiante, mentre si tiene, chiome al vento, ad un albero con la vela spiegata. Fortuna era quindi anche la dea dei marinai. E il primo luogo di culto doveva sorgere, già in epoca repubblicana, proprio nelle vicinanze dell’approdo esistente allora a Fano, citato anche da Vitruvio nel suo De Architectura, il grande architetto romano che a Fano costruì la sua famosa Basilica, lasciando anche la sua impronta augustea sull’assetto urbanistico e monumentale della città. Il rapporto tra Fano e il mare è, quindi, molto antico, insito nel suo stesso nome. Nel corso dei secoli le attività marinare fanesi sono variamente documentate ed a periodi di fervente attività si sono alternati periodi di parziale declino, dovuti sia alle vicende storiche che ai ricorrenti insabbiamenti del porto, per la posizione sulla costa priva di insenature o difese naturali e per l’azione delle correnti marine di levante insieme agli apporti del fiume Metauro. Molti sono stati, perciò, anche i progetti portuali succedutisi nel tempo per ovviare al problema, dal Porto Borghese (inizi XVII sec) di cui si può ammirare la bella Darsena, fino all’ampliamento recente (ultimato nel 2003) che ha aggiunto spazi e grandi darsene per la cantieristica e per il diporto (Marina dei Cesari). Ma nonostante la difficile portualità a Fano le attività marinare hanno sempre rappresentato una percentuale significativa dell’economia locale. Già documentate in epoca romana, si fanno particolarmente vive dal medioevo in poi, per i rapporti diretti con le principali città dell’Adriatico, a cominciare da Venezia, Ragusa, Spalato, con il coinvolgimento di una parte importante della popolazione, fino agli ultimi decenni del Novecento. Si può anzi dire che la gente di mare, a Fano, celebrata da poeti e scrittori (uno su tutti, Giulio Grimaldi, con il suo romanzo Maria Risorta) è quasi un mondo speciale, anche sul piano sociologico e linguistico. E la flottiglia peschereccia di Fano è stata a lungo una delle più importanti dell’Adriatico. E' grazie a questa realtà che l’Università di Bologna scelse di aprire qui, già nel 1966, un Laboratorio di Biologia Marina e Pesca, per il quale poi, alla fine degli anni ottanta, il Comune di Fano e la Provincia di Pesaro e Urbino, con il sostegno di Regione Marche e Cassa di Risparmio di Fano, realizzarono una nuova e bella struttura proprio sul porto di Fano, che ora ospita anche il nuovo Fano Marine Center. A Fano è attivo inoltre un corso di biotecnologie dell’Università degli Studi di Urbino “Carlo Bo”. A Fano è presente un grande centro di ingegneria Saipem nel settore oil&gas che progetta anche impianti e condotte marine in tutto il mondo. In più a Fano è presente una realtà cantieristica che vanta imprese, competenze e maestranze di assoluta qualità. Qyteti Fano është një qytet me 61,000 banorë, i treti më i madhi për nga popullsia në Rajonin Marche, i cili lindi si Fanum Fortunae, për shkak të pranisë së një tempulli mitik kushtuar perëndeshës Fortuna, i ngritur ndoshta si falë perëndeshës për rezultatin e suksesshëm. të betejës së Metauros (207 p.e.s.). Nga shumë vende kulti kushtuar perëndeshës Fortuna, Fano është i vetmi qytet që mban emrin e saj dhe, siç na kujtojnë historianët, kulti i perëndeshës Fortuna (Tyche për grekët) kishte gjithashtu një konotacion detar, siç dokumentohet nga të ndryshme. paraqitjet e perëndeshës, madje edhe në monedha të lashta, në këmbë, në një guaskë ose në një dërrasë lundruese, duke mbajtur flokët në erë, në një direk me një vela të shpalosur. Prandaj, Fortuna ishte gjithashtu perëndeshë e marinarëve. Dhe vendi i parë i adhurimit duhej të ngrihej, tashmë në epokën republikane, pikërisht në afërsi të vendit të uljes që ekzistonte në atë kohë në Fano, i përmendur edhe nga Vitruvius në De Architectura të tij, arkitekti i madh romak që ndërtoi Bazilikën e tij të famshme. në Fano, duke lënë gjithashtu gjurmën e tij Augustiane në strukturën urbane dhe monumentale të qytetit. Marrëdhënia midis Fanos dhe detit është, pra, shumë e lashtë, e natyrshme në vetë emrin e tij. Gjatë shekujve, aktivitetet detare të Fanos janë dokumentuar në mënyra të ndryshme dhe periudhat e aktivitetit të zjarrtë janë alternuar me periudha të rënies së pjesshme, si për shkak të ngjarjeve historike, ashtu edhe për shkak të mbulesës së vazhdueshme të portit, për shkak të pozicionit të tij në bregdet pa hyrje ose mbrojtjet natyrore dhe veprimin e rrymave detare lindore së bashku me kontributet e lumit Metauro. Ka pasur, pra, edhe shumë projekte portuale që ndoqën njëri-tjetrin me kalimin e kohës për të kapërcyer problemin, nga Porto Borghese (fillimi i shekullit të 17-të), doku i bukur i të cilit mund të admirohet, deri në zgjerimin e fundit (përfunduar në 2003) i cili shtoi hapësirat. dhe doke të mëdha për ndërtimin e anijeve dhe anijet argëtuese (Marina dei Cesari). Por pavarësisht kushteve të vështira portuale në Fano, aktivitetet detare kanë përfaqësuar gjithmonë një përqindje të konsiderueshme të ekonomisë vendase. Të dokumentuara tashmë në kohën romake, ato u gjallëruan veçanërisht nga mesjeta e këtej, për shkak të marrëdhënieve të drejtpërdrejta me qytetet kryesore të Adriatikut, duke filluar nga Venediku, Raguza, Spliti, me përfshirjen e një pjese të rëndësishme të popullsisë, deri në dekadat e fundit të shekullit të njëzetë. Në të vërtetë, mund të thuhet se detarët në Fano, të lavdëruar nga poetë dhe shkrimtarë (një mbi të gjithë, Giulio Grimaldi, me romanin e tij Maria Risorta) janë pothuajse një botë e veçantë, edhe në planin sociologjik dhe gjuhësor. Dhe flotilja e peshkimit Fano ka qenë prej kohësh një nga më të rëndësishmet në Adriatik. Falë këtij realiteti, Universiteti i Bolonjës zgjodhi të hapte këtu, tashmë në vitin 1966, një Laborator të Biologjisë Detare dhe Peshkimit, për të cilin më pas, në fund të viteve tetëdhjetë, Bashkia e Fanos dhe Provinca Pesaro dhe Urbino. , me mbështetjen e Rajonit Marche dhe Cassa di Risparmio di Fano, krijoi një strukturë të re dhe të bukur pikërisht në portin e Fanos, i cili tani strehon edhe Qendrën e re Detare Fano. Një kurs bioteknologjie në Universitetin e Urbinos "Carlo Bo" është gjithashtu aktiv në Fano. Në Fano ka një qendër të madhe inxhinierike Saipem në sektorin e naftës dhe gazit, e cila gjithashtu projekton impiante dhe tubacione detare në të gjithë botën. Për më tepër, në Fano ka një kompani ndërtimi anijesh që krenohet me kompani, aftësi dhe punëtorë të cilësisë më të lartë.